Radio Lyra

 Rasti që bëri xhiron e botës: një burrë trans solli në jetë një fëmijë Një fotografi dhe një histori e pazakontë po qarkullojnë sërish në rrjetet sociale: një burrë trans mbeti shtatzënë dhe solli në jetë një fëmijë me partneren e tij, një grua trans. Historia duket e pabesueshme në shikim të parë, por rasti është real dhe i dokumentuar. Ngjarja ndodhi në Ekuador në vitin 2016. Fernando Machado, një burrë trans nga Venezuela, dhe partnerja e tij Diane Rodríguez, një grua trans ekuadoriane dhe aktiviste për të drejtat LGBTI, u bënë prindër të një djali. Mediat ekuadoriane raportuan se Fernando e mbajti shtatzëninë dhe fëmija lindi me prerje cezariane.  Si ishte e mundur biologjikisht? Fernando Machado kishte lindur me anatomi riprodhuese femërore dhe, megjithëse identifikohej dhe jetonte si burrë, kishte ruajtur organet e nevojshme për një shtatzëni. Diane Rodríguez kishte lindur me anatomi riprodhuese mashkullore dhe identifikohej si grua. Sipas raportimeve të kohës, çifti e ...

 www.radiolyra.com  Shkencëtarët ndryshuan çdo “shkronjë” të një gjenomi – dhe zbuluan kufijtë e inteligjencës artificiale Një eksperiment i jashtëzakonshëm në biologjinë molekulare ka treguar se edhe sistemet më të avancuara të inteligjencës artificiale ende nuk janë në gjendje të parashikojnë plotësisht se çfarë ndodh kur ndryshohen pjesë të ADN-së. Studiuesit Huijin Wei, Xianghua Li dhe Ben Lehner analizuan bakteriofagun ΦX174, një virus shumë i vogël që infekton bakteret Escherichia coli. Ky virus ka një gjenom prej vetëm 5.386 nukleotidesh dhe ka një rëndësi historike të veçantë: në vitin 1977 u bë organizmi i parë që iu përcaktua i gjithë sekuenca e gjenomit. Në eksperimentin e ri, shkencëtarët krijuan mijëra variante të virusit, duke ndryshuar sistematikisht pothuajse çdo pozicion të mundshëm të ADN-së dhe duke matur se si këto ndryshime ndikonin në aftësinë e virusit për t’u shumuar. Rezultati ishte befasues: rreth 51% e ndryshimeve në një nukleotid të vetëm e dobësuan...

  www.radiolyra.com  Jeta nuk na premton lehtësi, por na jep mundësinë të zgjedhim Ka çaste kur njeriu ndalet dhe pyet veten: Çfarë e bën një jetë të vlefshme? A është lumturia? Suksesi? Dashuria? Apo aftësia për të vazhduar përpara edhe atëherë kur jeta nuk ecën sipas dëshirës sonë? Ndoshta përgjigjja nuk gjendet në një formulë të vetme. Prej mijëra vjetësh, filozofët janë përpjekur të kuptojnë se si mund të jetojë njeriu mirë në një botë ku asgjë nuk është plotësisht e sigurt. Dhe një nga përgjigjet më të fuqishme është kjo: nuk mund të zgjedhim gjithmonë çfarë na ndodh, por mund të zgjedhim se çfarë bëjmë me atë që na ndodh. Njeriu shpesh e kërkon lumturinë sikur ajo të ishte një vend ku duhet të mbërrijë. Por filozofia na mëson se lumturia nuk është domosdoshmërisht një destinacion. Ajo është mënyra se si ecim nëpër jetë. Stoikët thoshin se nuk mund të kontrollojmë gjithçka që na ndodh, por mund të zgjedhim qëndrimin tonë ndaj asaj që ndodh. Kjo ide na kujton se edhe kur r...

www,radiolyra.com   Kapitulli i 7 Stresi, Hormonet, Ndrydhja dhe Kanceri SHUMICA E KANCERËVE TË MUSHKËRIVE shkaktohen nga karcinogjenë dhe nxitës të tumorit të futur në trup përmes pirjes së duhanit”, thotë botimi i dymbëdhjetë i librit Parimet e Harrisonit të mjekësisë së brendshme . Deklarata është shkencërisht e pasaktë pavarësisht të vërtetës që përmban. Pirja e duhanit e shkakton kancerin e mushkërive po aq sa hedhja në ujëra të thella shkakton mbytjen. Aq fatale sa mund të jetë kredhja në ujëra të thella për atë që nuk di të notojë dhe është i pambrojtur, për dikë që noton mirë ose është i pajisur me jelek shpëtimi, ajo përbën rrezik të vogël. Një kombinim faktorësh është i nevojshëm për të shkaktuar mbytjen. Është e njëjta gjë me kancerin e mushkërive. Pirja e duhanit e rrit shumë rrezikun e kancerit, jo vetëm të mushkërive, por edhe të fshikëzës, të fytit dhe të organeve të tjera. Por thjesht logjika na tregon se nuk mundet, e vetme, të shkaktojë ndonjërën prej këtyre gjen...

Islam Selmani i artë, medalja e shtatë për Kosovën në Lojërat Mesdhetare Islam Selmani e ka fituar medaljen e artë në Lojërat Mesdhetare “Taranto 2026”. Karateisti kosovar ishte i jashtëzakonshëm në kategorinë deri në 60 kilogramë duke i mposhtur kundërshtarët një nga një. Ai ia solli Kosovës medaljen e shtatë në Lojërat Mesdhetare, respektivisht të parën sportit të karatesë. Për të arritur deri në finale, karateisti ynë i mundi garuesin Sami Tas nga Franca, qipriotin Andreas Gavriel dhe në gjysmëfinale grekun Christos Xenos. E në finalen interesante ai e mundi 1:0 turkun Burak Ozdemir. Gazetaexpress

www.radiolyra.com DEKLARATË E KRYESISË SË LIDHJES DEMOKRATIKE TË KOSOVËS Kryesia e Lidhjes Demokratike të Kosovës, në mbështetje të autorizimeve të dhëna nga Kuvendi i LDK-së dhe në ushtrim të përgjegjësive të saj statutare, shqyrtoi marrëveshjen politike për tejkalimin e krizës institucionale dhe për përmbylljen e procesit të zgjedhjes së Presidentit të Republikës së Kosovës. Pas shqyrtimit, Kryesia, me unanimitet të plotë, miratoi marrëveshjen e arritur nga ekipi negociues i LDK-së; dhe kështu mbështeti nominimin e profesor Bekim Sejdiut për President të Republikës. Ky vendim përfaqëson qëndrimin zyrtar dhe institucional të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Ai është marrë në përputhje me mandatin e dhënë nga Kuvendi i LDK-së, me procedurat vendimmarrëse të partisë dhe me përgjegjësinë që LDK-ja ka marrë për garantimin e stabilitetit institucional dhe funksionimin e rregullt të rendit kushtetues. Për LDK-në, ky proces nuk lidhet vetëm me zgjedhjen e një individi. Ai lidhet, para së gjit...

www.radiolyra.com Krerët e komunave protestojnë kundër Qeverisë, LVV-ja e kundërshton aksionin Disa kryetarë komunash nga PDK-ja, LDK-ja dhe Aleanca protestuan para Qeverisë së Kosovës, duke kërkuar mbrojtjen e buxheteve, pronës dhe kompetencave komunale, si dhe kompensimin e obligimeve që lidhen me kontratat kolektive. Kryetari i Asociacionit të Komunave, Agim Aliu, deklaroi se gjatë viteve 2022–2026 nga buxhetet komunale janë marrë qindra miliona euro për këto obligime. Sipas tij, ato mjete mund të përdoreshin për ndërtimin e shkollave, çerdheve, rrugëve dhe objekteve sportive. Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, akuzoi Qeverinë se po bllokon buxhetet dhe investimet në komunat ku LVV-ja nuk ka fituar. Ndërsa kryetari i Rahovecit, Smajl Latifi, kërkoi kompensimin e dëmeve bujqësore, disa prej të cilave, sipas tij, kanë mbetur të papaguara që nga viti 2022. Kryetarët e komunave të udhëhequra nga LVV-ja nuk morën pjesë në protestë dhe e cilësuan atë si politike. Faton Peci dhe Alban H...