Radio Lyra

 www.radiolyra.com  Gazetaria mercenare: kur media drejtohet nga politika dhe jo nga faktet 4 shtator 2026 Politika e pandershme nuk mund të mbijetojë gjatë pa njerëz që e mbrojnë, e zbukurojnë dhe e paraqesin propagandën si të vërtetë. Një nga aleatët më të dobishëm të politikanit të korruptuar është gazetari që e braktis misionin e informimit dhe e shndërron profesionin në shërbim me porosi. Në gjuhën e përditshme përdoret shpesh shprehja “gazetar mercenar”. Ky nuk është term juridik dhe nuk duhet përdorur si akuzë ndaj një personi të caktuar pa prova. Në këtë shkrim, termi përshkruan gazetarin që e vë me vetëdije mikrofonin, kamerën ose portalin në shërbim të interesave politike, ekonomike apo personale. Gazetari profesionist punon në interes të publikut. Gazetari i dirigjuar punon për porositësin. I pari kërkon dokumente dhe prova. I dyti pret udhëzime, përzgjedh kundërshtarët që duhet t’i sulmojë dhe politikanët që duhet t’i mbrojë. Misioni i gazetarisë Gazetaria profesio...

 www.radiolyra.com  Truri nuk e përpunon shpërblimin njësoj te të gjithë njerëzit Një studim në Nature Communications analizoi skanime fMRI nga pesë kohorta, me gjithsej 1.251 pjesëmarrës. Autorët identifikuan dy modele të përsëritshme të reagimit ndaj shpërblimit. Provat e verifikuara Te një grup, striatumi ventral reagonte më fort ndaj sinjaleve që paralajmëronin shpërblimin. Te grupi tjetër, reagimi ishte më i fortë kur shpërblimi merrej realisht. Modelet u përsëritën në kampione dhe qendra të ndryshme. Barnat që bllokojnë receptorët D₂/D₃ të dopaminës—risperidoni, haloperidoli dhe amisulpridi—e zvogëluan në mënyrë selektive reagimin e pritjes te grupi i parë. Aripiprazoli, i cili vepron ndryshe mbi këta receptorë, e ndryshoi reagimin kryesisht te grupi i dytë. Te pacientët me psikozë, sinjali më i dobët i pritjes lidhej me më shumë simptoma negative. Studimi në Nature Communications⁠ Çfarë ka ndryshuar Studimet e mëparshme shpesh llogaritnin një reagim mesatar të trurit nd...

 Gjermani–Rusi – Moska mbyll institutet kulturore gjermane. Rusia njoftoi se do të mbyllë degët e Goethe-Institut në Moskë, Shën Petersburg dhe Jekaterinburg. Vendimi vjen pasi Gjermania akuzoi Rusinë për sulmin e tentuar me dron në aeroportin Leipzig/Halle dhe ndërmori masa kundër përfaqësive ruse. Pse ka rëndësi: përplasja po kalon nga siguria ushtarake edhe në marrëdhëniet diplomatike dhe kulturore mes Rusisë dhe një prej vendeve kryesore të BE-së. � Burimi: Reuters

 www.radiolyra.com  Teatri improvizues dha rezultate premtuese për parandalimin e ngacmimit seksual në punë Një provë e randomizuar në Scientific Reports përfshiu 162 studentë që po përgatiteshin për praktika profesionale. Gjysma morën pjesë në një ndërhyrje 90-minutëshe me teatër improvizues; pjesa tjetër ishte në listën e pritjes. Provat e verifikuara Menjëherë pas ndërhyrjes, pjesëmarrësit raportuan më shumë besim se mund t’i përgjigjeshin ngacmimit seksual. U shfaqën gjithashtu shenja të përmirësimit në njohjen e sjelljeve më të paqarta dhe në synimin për të ndërhyrë. Pas dy muajsh, grupi i ndërhyrjes tregonte gatishmëri më të madhe për ndërhyrje dhe më pak qëndrime seksiste armiqësore. Nuk ndryshuan seksizmi “dashamirës” dhe pranimi i miteve mbi ngacmimin seksual; nuk u gjetën prova për reagim kundërshtues ndaj trajnimit. Studimi në Scientific Reports⁠ Çfarë ndryshon dhe pse ka rëndësi Trajnimet tradicionale, të bazuara kryesisht në rregulla ose prezantime, kanë dhënë rez...

 Rasti që bëri xhiron e botës: një burrë trans solli në jetë një fëmijë Një fotografi dhe një histori e pazakontë po qarkullojnë sërish në rrjetet sociale: një burrë trans mbeti shtatzënë dhe solli në jetë një fëmijë me partneren e tij, një grua trans. Historia duket e pabesueshme në shikim të parë, por rasti është real dhe i dokumentuar. Ngjarja ndodhi në Ekuador në vitin 2016. Fernando Machado, një burrë trans nga Venezuela, dhe partnerja e tij Diane Rodríguez, një grua trans ekuadoriane dhe aktiviste për të drejtat LGBTI, u bënë prindër të një djali. Mediat ekuadoriane raportuan se Fernando e mbajti shtatzëninë dhe fëmija lindi me prerje cezariane.  Si ishte e mundur biologjikisht? Fernando Machado kishte lindur me anatomi riprodhuese femërore dhe, megjithëse identifikohej dhe jetonte si burrë, kishte ruajtur organet e nevojshme për një shtatzëni. Diane Rodríguez kishte lindur me anatomi riprodhuese mashkullore dhe identifikohej si grua. Sipas raportimeve të kohës, çifti e ...

 www.radiolyra.com  Shkencëtarët ndryshuan çdo “shkronjë” të një gjenomi – dhe zbuluan kufijtë e inteligjencës artificiale Një eksperiment i jashtëzakonshëm në biologjinë molekulare ka treguar se edhe sistemet më të avancuara të inteligjencës artificiale ende nuk janë në gjendje të parashikojnë plotësisht se çfarë ndodh kur ndryshohen pjesë të ADN-së. Studiuesit Huijin Wei, Xianghua Li dhe Ben Lehner analizuan bakteriofagun ΦX174, një virus shumë i vogël që infekton bakteret Escherichia coli. Ky virus ka një gjenom prej vetëm 5.386 nukleotidesh dhe ka një rëndësi historike të veçantë: në vitin 1977 u bë organizmi i parë që iu përcaktua i gjithë sekuenca e gjenomit. Në eksperimentin e ri, shkencëtarët krijuan mijëra variante të virusit, duke ndryshuar sistematikisht pothuajse çdo pozicion të mundshëm të ADN-së dhe duke matur se si këto ndryshime ndikonin në aftësinë e virusit për t’u shumuar. Rezultati ishte befasues: rreth 51% e ndryshimeve në një nukleotid të vetëm e dobësuan...

  www.radiolyra.com  Jeta nuk na premton lehtësi, por na jep mundësinë të zgjedhim Ka çaste kur njeriu ndalet dhe pyet veten: Çfarë e bën një jetë të vlefshme? A është lumturia? Suksesi? Dashuria? Apo aftësia për të vazhduar përpara edhe atëherë kur jeta nuk ecën sipas dëshirës sonë? Ndoshta përgjigjja nuk gjendet në një formulë të vetme. Prej mijëra vjetësh, filozofët janë përpjekur të kuptojnë se si mund të jetojë njeriu mirë në një botë ku asgjë nuk është plotësisht e sigurt. Dhe një nga përgjigjet më të fuqishme është kjo: nuk mund të zgjedhim gjithmonë çfarë na ndodh, por mund të zgjedhim se çfarë bëjmë me atë që na ndodh. Njeriu shpesh e kërkon lumturinë sikur ajo të ishte një vend ku duhet të mbërrijë. Por filozofia na mëson se lumturia nuk është domosdoshmërisht një destinacion. Ajo është mënyra se si ecim nëpër jetë. Stoikët thoshin se nuk mund të kontrollojmë gjithçka që na ndodh, por mund të zgjedhim qëndrimin tonë ndaj asaj që ndodh. Kjo ide na kujton se edhe kur r...