Radio Lyra

www.radiolyra.com  07.tetor.2026 Reuters: Ndryshimi i ligjit ishte pjesë e marrëveshjes politike që mundësoi zgjedhjen e presidentes dhe shmangu zgjedhjet e parakohshme.  www.reuters.com Associated Press: Kuvendi miratoi kufizimin e kompetencave të gjykatës përpara zgjedhjes së presidentes, ndërsa protestuesit kërkonin miratimin jashtë parlamentit.  apnews.com Agence France-Presse: Thekson miratimin e përshpejtuar dhe ngushtimin e kompetencave. Sipas raportimit të saj, ndryshimi nuk do të prekte dënimet aktuale të katër ish-udhëheqësve.  www.afp.com Radio Evropa e Lirë: Miratimi parlamentar nuk garanton zbatueshmërinë; ndryshimet mund të përballen me shqyrtim kushtetues dhe detyrimet ndërkombëtare të Kosovës.  www.rferl.org Deutsche Welle: Në raportimin për leximin e parë, thekson se propozimi kufizon mandatin, por nuk parashikon shpërbërjen e gjykatës apo ndalimin e apelit.  amp.dw.com Euronews: Shpjegon ngushtimin e juridiksionit drejt periudhës së pasluf...

 www.radiolyra.com  07.tetor.2026 Faktorët që quajmë “mjedisorë” mund të lidhen pjesërisht edhe me prirjet gjenetike Një studim në revistën Schizophrenia analizoi 307.493 pjesëmarrës të UK Biobank pa diagnozë të regjistruar të skizofrenisë, çrregullimit bipolar ose depresionit madhor dhe pa përdorim të antipsikotikëve. Studiuesit krahasuan nëntë rezultate poligjenike me 49 faktorë të konsideruar zakonisht si rreziqe mjedisore. Provat e verifikuara Nga 441 analizat statistikore: 212 lidhje mbetën domethënëse pas korrigjimit për testimet e shumta. Rezultatet poligjenike për çrregullimin e deficitit të vëmendjes me hiperaktivitet, arritjet arsimore, depresionin madhor, skizofreninë dhe çrregullimin bipolar kishin lidhjet më të gjera me faktorët mjedisorë. Lidhjet shfaqeshin në fusha shoqërore, ekonomike, të sjelljes, njohëse dhe të perceptimit. Faktorët që vareshin nga perceptimi ose vlerësimi subjektiv kishin mesatarisht lidhje më të forta me rrezikun poligjenik sesa shumë matje...

 www.radiolyra.com  07.tetor.2026 Regjistrimi i drejtpërdrejtë tregon se klaustrumi njerëzor përpunon pasigurinë dhe gabimet e parashikimit Klaustrumi është një shtresë shumë e hollë neuronesh, e lidhur me pjesën më të madhe të korteksit. Funksioni i tij ka qenë prej kohësh i paqartë, sepse aktiviteti i neuroneve të tij është jashtëzakonisht i vështirë të regjistrohet drejtpërdrejt te njerëzit. Studiuesit regjistruan neurone individuale te shtatë pacientë me epilepsi që kishin elektroda të vendosura për arsye klinike. Katër prej tyre kishin elektroda që arrinin në klaustrum. Aktiviteti u krahasua me neuronet e korteksit cingular anterior dhe amigdalës. Provat e verifikuara Pjesëmarrësit drejtonin një anije kozmike në një lojë ku duhej të mësonin se në cilën zonë kishte probabilitet më të lartë për kalim të sigurt. Rreth 70% e neuroneve të regjistruara në klaustrum dhe korteksin cingular anterior ndryshonin aktivitet gjatë detyrës, kundrejt rreth 30% në amigdalë. 28,2% e neuron...

 www.radiolyra.com JUSTINA SHIROKA-PULA ZGJIDHET PRESIDENTE E KOSOVËS 7 tetor 2026 Kuvendi i Republikës së Kosovës ka zgjedhur akademiken Justina Shiroka-Pula presidente të Republikës së Kosovës , duke i dhënë fund një periudhe të gjatë pasigurie politike rreth kreut të shtetit. Zgjedhja e saj u bë në orët e fundit të afatit kushtetues, i cili përfundonte më 6 tetor. Zgjedhja e presidentes erdhi pas negociatave intensive ndërmjet partive parlamentare. Kryeministri Albin Kurti propozoi emrin e Justina Shiroka-Pulës, ndërsa Partia Demokratike e Kosovës, e drejtuar nga Bedri Hamza, deklaroi se e pranonte kandidaturën e saj. PDK-ja propozoi Eliza Hoxhën si kundërkandidate në procesin e votimit. Arritja e marrëveshjes ishte vendimtare, sepse Gjykata Kushtetuese kishte përcaktuar se afati gjashtëdhjetëditor për zgjedhjen e presidentit përfundonte më 6 tetor 2026 . Në rast të dështimit për zgjedhjen e kreut të shtetit, vendi rrezikonte shpërndarjen e Kuvendit dhe një tjetër proces zgjedho...

www.radiolyra.com  Mbretëria e Bashkuar miraton planin për rregullimin e inteligjencës artificiale në shëndetësi  6 tetor 2026 Faktet e verifikuara: Qeveria britanike pranoi të gjitha 44 rekomandimet e Komisionit Kombëtar për Rregullimin e Inteligjencës Artificiale në Shëndetësi. Drejtimi kryesor është kalimi nga një kontroll i vetëm para miratimit te mbikëqyrja e pajisjeve mjekësore me inteligjencë artificiale gjatë gjithë jetës së tyre të përdorimit.  GOV.UK Masat fillestare përfshijnë: udhëzim paraprak deri në dhjetor 2026 për sistemet mjekësore që ndryshojnë ose përmirësohen pas vendosjes në përdorim; konsultim gjatë vitit 2027 për klasifikimin e pajisjeve me inteligjencë artificiale; mbikëqyrje më të fortë pas daljes në treg; shqyrtimin e miratimeve me faza, që do të lejonin përdorim më të hershëm në Shërbimin Kombëtar Shëndetësor, nën mbikëqyrje dhe me mbledhje të mëtejshme provash; forcimin e transparencës, përfshirjes së pacientëve dhe mundësive për ankesë e kompe...

 www.radiolyra.com  Provë klinike: agjenti me IA përmirësoi marrjen e historisë mjekësore para vizitës okulistike Data e publikimit: 5 tetor 2026 Faktet e verifikuara: Në një provë klinike të rastësishme, të rishikuar nga kolegët dhe të botuar në npj Digital Medicine, 172 pacientë jo-urgjentë u caktuan te një agjent me model të madh gjuhësor ose te mjekë rezidentë. Agjenti arriti rezultat mesatar 17,7 pikë më të lartë për plotësinë dhe cilësinë e historisë mjekësore (95% CI: 14,1–21,3; p<0,001). Pacientët e vlerësuan gjithashtu më lart për durim dhe empati. Ndërveprimet me IA zgjatën mesatarisht 11,2 minuta, kundrejt 3,1 minutave me rezidentët. Nuk u gjet ndryshim domethënës në cilësinë e rekomandimeve për ekzaminime.  nature.com Në një analizë eksploruese të bazuar vetëm në historinë e pacientit, IA arriti F1 prej 0,85 për diagnozën, kundrejt 0,68 për rezidentët. Kur përfshiheshin shenjat nga ekzaminimi fizik i syrit, diferenca ngushtohej—një tregues se ekzaminimi kli...